…Szczerość każdego pisarza mierzy się nie tylko tym, o czym pisze, ale i tym co przemilcza. Józef Mackiewicz. Niemiecki kompleks.  Kultura, 1956

Zaczęło się od książki. Biografię Adomasa Varnasa pióra Zity Žemaitytė (1998, Wydawnictwo Baltos Lankos) do Poznania przywieźli na moją prośbę studenci sinologii, powracający z ekspedycji do Wilna. Książka była istotnym ogniwem w badaniach nad naukową spuścizną Bronisława Piłsudskiego (1866-1918) i jego związków z Litwą. To właśnie w niej poszukiwaliśmy informacji na temat zaginionego bezpowrotnie portretu Piłsudskiego pędzla litewskiego artysty Adomasa Varnasa (1879-1979) i przyjaźni, która zaowocowała publikacją artykułu Les croix Lithuannienes (1916) w szwajcarskim festszrifcie, poświęconym Eduardowi Hoffmann-Krayerowi.

Biografia Varnasa autorstwa Zity Žemaitytė była dla mnie także pierwszym naukowym źródłem do badań nad litewską małą architekturą i impulsem do powstania naukowego projektu, mającego na celu publikację dwutomowego albumu litewskich krzyży i kapliczek z 1926 roku. Polska i zarazem pierwsza światowa edycja tego dzieła miała miejsce w 2005 roku (Adomas Varnas. Krzyże litewskie). W części naukowo-biograficznej książki zamieściłam polskie tłumaczenie obszernego rozdziału biografii Varnasa pióra Zity Žemaitytė, poświęcone trwającej od 1905 roku pracy artysty nad archiwizacją i zachowaniem litewskich ludowych krzyży i kapliczek (Zachorowałem na krzyże …).

Bardzo dobrze pamiętam moje pierwsze spotkanie z autorką w Wilnie w piękny, słoneczny, jesienny dzień i bukiet astrów, które przyniosła mi na rozpoczęcie dobrej, owocnej współpracy. Siedziałyśmy wiele godzin w wileńskiej restauracji przy śniadaniu i kawie. Ona opowiadała o Adomasie Varnasie i litewskich krzyżach – ja słuchałam. W trakcie prac przygotowawczych nad książką i licznych ekspedycji na Litwę odwiedzałam ją w jej wileńskim mieszkaniu, pełnym drewnianych świątków, aniołów, ptaków, książek i obrazów twórców, o których pisała. Pracowałyśmy nad tłumaczeniem jej tekstu.

 Zita Žemaitytė urodziła się w 1950 roku w miejscowości Vilkaviškės na Litwie. Studiowała historię sztuki na Uniwersytecie Wileńskim. Przez wiele lat pracowała w Zarządzie Ochrony Zabytków Ministerstwa Kultury Republiki Litewskiej, gdzie zajmowała się rejestracją dzieł sztuki ludowej. Była autorką licznych książek i monografii, poświęcanych litewskiej sztuce i sylwetkom artystów. Od 1964 roku była członkiem Związku Artystów Litewskich. W 1990 roku otrzymała prestiżowe państwowe odznaczenie za monografie Lionginas Šepka (1984, Wydawnictwo Vaga) i Paulius Galaunė (1984, Wydawnictwo Vaga).

Odeszła w 2009 roku pozostawiwszy po sobie wiele cennych dzieł i zasmuconych przyjaciół, do których się zaliczam.

Joanna Ostaszewska

Joanna Ostaszewska (ur. 1976), autorka publikacji -  językoznawca i kulturoznawca. Absolwentka studiów baltologicznych i germanistycznych studiów doktoranckich na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Studiowała również w Krakowie, Wilnie, Halle-Wittenberg i Köln. Stypendystka Fundacji Konrada Adenauera w latach 2003-2005.

Pomysłodawczyni i realizatorka projektu naukowego „Pierwsza światowa edycja albumu krzyży litewskich Adomasa Varnasa z 1926 roku”, zakończonego publikacją nagrodzonej w 2006 roku nagrodą Feniksa pomnikowej książki „Adomas Varnas. Krzyże litewskie” (2005, Wydawnictwo Księgarnia św. Wojciecha w Poznaniu).

Publicystka, autorka licznych tekstów naukowych, tłumaczka z litewskiego i niemieckiego.

Obecnie zajmuje się badaniami nad systemem języka niemieckiego Prus Wschodnich w późnym średniowieczu.

16 Grudzień 2009

Początek strony
JSN Boot template designed by JoomlaShine.com